Postbus 76 | 2740 AB Waddinxveen

Limaweg 25 | 2743 CB Waddinxveen

Tel: 0182 - 64 11 11

Fax: 0182 - 64 11 00

	Zoek
uitgebreid zoeken

Agenda

30 september 2010

Beste Leerbedrijf

contactpersoon: Marc van Zanten

Klik hier voor de volledige agenda

Beste Leerbedrijf 2010

Competentiegericht opleiden

Lees meer over het hoe en wat van competentiegericht opleiden

Competentiegericht opleiden

Competentiegericht leren en opleiden wordt het motto van het middelbaar beroepsonderwijs. In dit onderdeel kunt u meer lezen over het hoe en wat van competentiegericht opleiden.

De noodzaak van competentiegericht opleiden

De maatschappij verandert en bedrijven veranderen mee. Bedrijven stellen daarom nieuwe eisen aan vakmensen. Ze vragen om medewerkers die:
de theorie in het hoofd, de techniek in de vingers en het vak in hun ‘hart’ hebben;
zelfstandig kunnen functioneren in de beroepspraktijk;
zichzelf kunnen ontwikkelen;
flexibel zijn en met veranderende omstandigheden kunnen omgaan;
om kunnen gaan met collega’s, bewoners en opdrachtgevers.

Nu richt het middelbaar beroepsonderwijs zich vooral op het verwerven van vakkennis en -vaardigheden. Dit is voor bedrijven niet meer voldoende. Aspecten als houding en inzicht worden steeds belangrijker. Daarom is het noodzakelijk dat het beroepsonderwijs zich gaat richten op competentiegericht opleiden. Zo kan worden gezorgd voor een betere aansluiting tussen beroepsonderwijs en bedrijfsleven.

Competentiegericht opleiden nader toegelicht

Competentiegericht opleiden is een nieuwe vorm van beroepsonderwijs. Competenties staan hierbij centraal. Maar wat is een competentie eigenlijk? Onder een competentie verstaan we het volgende: een combinatie van kennis, inzicht, vaardigheden, motivatie, houding en persoonskenmerken die nodig is om effectief te handelen in een beroepssituatie.

Competent zijn betekent dus meer dan het hebben van vakkennis en het beheersen van vaardigheden alleen.

Om competente vakmensen op te leiden, wordt competentiegericht onderwijs anders ingericht dan traditioneel onderwijs.

Kenmerken competentiegerichte opleiding

Competentiegerichte opleidingen hebben de volgende kenmerken:

Beroepspraktijk als vertrekpunt

De beroepspraktijk is het vertrekpunt voor leren en opleiden. Dat betekent dat vragen uit de praktijk de inhoud bepalen van het beroepsonderwijs. Het leren op school is bedoeld als voorbereiding en aanvulling op de beroepspraktijkvorming.

Integratie van vakken, theorie en praktijk

Aparte vakken zijn verleden tijd bij competentiegericht onderwijs. Bij competentiegericht onderwijs vormen opdrachten de bouwstenen van het curriculum. Bij de opdrachten gaan theorie en praktijk hand in hand. Leren op school en in de beroepspraktijkvorming wordt afgewisseld en is aanvullend aan elkaar.

Leertraject op maat

De deelnemer en het ontwikkelen van zijn competenties staat centraal binnen de school en de beroepspraktijkvorming. Er worden vooraf en tussentijds afspraken gemaakt over het ontwikkelen van zijn competenties. De deelnemer stuurt hierbij zijn eigen leerproces.

Docent is ook begeleider en coach

De docent gaat meer dan in het verleden uit van de leervragen van de leerling. Dit geldt overigens ook voor de leermeester in de beroepspraktijkvorming. Door deze benadering kan de deelnemer zich ontplooien als een actieve, reflecterende en zelfverantwoordelijke deelnemer.

Opleiden in een realistische context

Op school wordt een diversiteit aan opdrachten aangeboden die zijn gebaseerd op een realistische context. Ook bij de toetsing wordt zoveel mogelijk uitgegaan van de werkelijke beroepspraktijk, bijvoorbeeld in een Proeve van Bekwaamheid.

Praktijkleren staat centraal

Het leren in de praktijk staat centraal in de competentiegerichte opleiding. Dat betekent dat een belangrijke rol is weggelegd voor de leermeester. De leermeester is meestal geen opleidingsdeskundige. Daarom is begeleiding van de leermeester bij het creëren van interessante en leerzame leersituaties binnen het productieproces belangrijk. Voor de leerling, maar ook voor het bedrijf.

Beoordeling op ontwikkeling

Beoordeling vindt plaats op competenties. Er wordt antwoord gezocht op de volgende vraag: ‘In hoeverre is een bepaalde competentie ontwikkeld?’. Dit gebeurt op basis van waarneembaar gedrag in de beroepscontext.
Beoordeling vindt op meerdere tijdstippen plaats: tussentijds om de ontwikkeling te volgen en aan het eind van de opleiding om een leerling te kunnen kwalificeren. Beoordeling vindt bovendien plaats door meerdere personen, inclusief de deelnemer zelf.
Om een leerling te kunnen kwalificeren, moet de leerling de competenties in een bepaalde mate (ondergrens) beheersen. Uitgangspunt bij competentiegericht onderwijs is echter om de competenties tijdens de opleiding zo veel mogelijk te ontwikkelen bij de leerlingen.

Soorten competenties

Het beroepsonderwijs richt zich op drie soorten competenties:

1. Beroepscompetenties
Wat iemand moet kennen en kunnen om een specifiek beroep uit te (blijven) voeren.

2. Leercompetenties
Wat iemand moet kennen en kunnen om zichzelf te (blijven) ontwikkelen. Dit is van belang om in veranderende situaties adequaat te (blijven) handelen.

3. Burgerschapscompetenties
Wat iemand moet kennen en kunnen om in de maatschappij te (blijven) functioneren.

Resultaat competentiegericht opleiden
Competentiegericht opleiden levert winst op, zowel voor het bedrijfsleven als het beroepsonderwijs.

Voor bedrijven	Voor beroepsonderwijs
Beter personeel Er wordt aan de behoefte van de bedrijven voldaan. Beginnende beroepsbeoefenaren kunnen vakkennis, vaardigheden en houding combineren. Ze zijn flexibel en gedragen zich ook in nieuwe situaties op de juiste manier. Bovendien staat de eigen beroepspraktijk centraal in de opleiding, zodat ook specifieke vaardigheden uit de eigen beroepspraktijk aan bod komen in de opleiding.	Gemotiveerde deelnemers Door hun invloed op en verantwoordelijkheid voor het leerproces en de loopbaan is het leuker om te leren. Er is meer ruimte voor een eigen aanpak en inbreng.
Effectievere rol leermeesters Deelnemers krijgen meer invloed op hun eigen leerproces. De leermeester kan dus aan de slag met iemand die oprecht gemotiveerd is, omdat hij weet waar hij voor werkt.	Effectievere rol docenten Samen met de deelnemers stellen de docenten het leertraject op. Docenten begeleiden hierdoor gemotiveerde deelnemers, omdat deze inspraak hebben in hun eigen leerproces. De rol van docent wordt naast het overdragen van kennis die van begeleider/coach.
Betere match Door de praktijkgerichte aanpak van het beroepsonderwijs is de deelnemer beter uitgerust om na de opleiding als volwaardig vakman aan de slag te gaan.	Meer continuïteit Doordat het beroepsonderwijs mede bepaald wordt door de deelnemer zelf, ontstaat er meer motivatie om de opleiding te volgen en te voltooien.

Veranderingen bij de opleidingen van Savantis
De invoering van competentiegericht onderwijs heeft gevolgen voor de opleidingen van Savantis. Allereerst herziet Savantis de kwalificatiestructuur, zodat deze is gebaseerd op competenties (meer informatie hierover leest u bij het onderdeel Kwalificatiestructuur). Aansluitend worden de opleidingen afgestemd op de nieuwe kwalificatiestructuur en de kenmerken van competentiegericht onderwijs. Savantis gaat hierbij uit van een integrale aanpak. Klik hier voor meer informatie over de integrale aanpak.

Integrale aanpak

Savantis gaat uit van een integrale aanpak bij de competentieontwikkeling. Savantis biedt daarom een geïntegreerd pakket aan voor leermiddelen, beroepspraktijkvorming, examens en kwalificaties. In onderstaand schema staan schotten tussen de verschillende onderdelen, maar de onderdelen staan slechts gedeeltelijk los van elkaar. De verschillende onderdelen in het leerproces hebben hun eigen terrein, maar bepalen uiteindelijk samen het resultaat.